Fikrim çırpınır
Görəsən, Bakıda xəzridir,
ya gilavar?
Görəsən, nə qədər hələ
sahilə var?
Görəsən, Mildə, Muğanda
novruzgülü açılıbmı indi?
Görəsən, burda okeanın dərinliyi
neçə mindir?
Görəsən, Neft daşlarında
qazım, dolum necədir?
Görəsən, Havanada indi işlər necədir?
Görəsən, üşümür ki, Bakıda,
Sahil parkında gəzişən körpələr?
Görəsən, Cakartanın
buxarlı havasında
yenə qar-qar qaynaşırmı
körpülər?
Görəsən, Bakıda, Qurucular
küçəsində
tikilib qurtardımı
o geniş pəncərəli bina?
Görəsən, bu il yenə
aclıq üz verəcəkmi Hindistana?
Görəsən, şair dostlarım
yeni nə yazıb?
Görəsən, Kəlküttədə o qoca riqşa,
nəfəsini dərə bildimi, yazıq?
Görəsən, qaranquşlar gələnə
nə qalır?
Zaman keçir,
"İndi"lər "bayaq" olur.
"Gələcək" yenə qalır.
Saat yeddidir - Moskva vaxtı.
Göylərdə qalmayıb gündüzün bir
əsəri.
Kainatı doldurub indi yəqin
vətənimin "son xəbərlər"i.
Heyf ki, cihazım yoxdur
onları tutam.
Beynimi incidən fikirləri
bir az unudam.
Unutmayın
Mən güllü bir may səhəri doğulmuşam,
Bəlkə, getdim bir yanvar axşamı.
Tabutuma ipək salmayın!
Dəfnimə toplamayın izdihamı.
Bir ovuc torpaq üstünə qoyun başımı.
Mən o torpağı sevmişəm.
Ancaq məhəbbətim
nə sərgiyə qoyulan bir tablo olub,
nə parıltısı diqqət çəkən üzük qaşı.
Mənim sevgim sevgi idi -
sadə, yaxşı...
Mən anamın südü kimi,
atamın öyüdü kimi,
sevdim bu torpağı.
Bir ovuc torpağı əsirgəməyin məndən.
Mən ancaq onu
aparacağam,
nəsil-nəsil insanlara
çeşid-çeşid nemət verən
bu vətəndən.
Mən öləndə ağlamayın!
Mən öləndə gülməyin!
Yox, nəyə gərəkdir!
Mən, sağlığımda çox gülmüşəm.
çox ağlamışam.
Ancaq o həzin axşam,
məni yalqız qoyub
əbədi sükut evində,
qayıdanda geri,
açın, taybatay açın,
otağımda pəncərələri!
Çıraq yanmasın.
Səssiz çıxın otaqdan
Elə çıxın ki, sükut oyanmasın
O səssiz, o qaranlıq otaqda
dincəlsin yalqızlıq, sükut.
Dincəlsin ruhum da
Ümidimi, arzumu,
sevincimi, dərdimi
görmüş otağımda.
Ölülər geri dönə bilsəydi,
mən bu otağa gələrdim.
Burda uzun bir dəqiqə
dincələrdim.
Cənnətdə işim yoxdur.
Getmərəm, dəvət etsələr belə!
Cəhənnəmi söndürüb,
bütün ölülər ora getsələr belə...
Mən xoşbəxt olardım,
tabutumu özüm apara bilsəm!
Adımı, xatirəmi
yazılı nitqlərdən,
sərin ahlardan qopara bilsəm...
Vətən torpağı genişdir,
qəlbim kimi...
Demirəm, Göyçayda basdırın məni,
Ancaq ki, riyakar gözlərdən uzaq,
aparın, bir çayda basdırın məni!
Tabutumu örtsün sərin sular.
Qəbrimi görüb kədərlənməsin
sevinclilər, arzulular.
Qəbrimin üstündən sular çağlasın.
İnsanlar sevinsin, gülsün
işıqlı gündüzlər.
Gecələr də mənə
yaşıl saçlarını
sulara sallayan,
salxım söyüdlər ağlasın...
1947
Məndə ixtiyar olsa
Mən istəyirəm:
buludlar ağlasın
uşaqlar ağlamasın -
analı, ya anasız.
Mən istəyirəm:
güllər açılsın,
güllələr açılmasın -
amanlı, ya amansız.
Mən istəyirəm:
qapılar qapansın
soyuq olanda hava.
Gözlər qapanmasın,
sözlər qapanmasın.
Mən istəyirəm:
yanğınlar sönsün,
ümidlər sönməsin.
Meyvələr dəysin öz fəslində.
Ürəklərə söz dəyməsin.
Bəhərdən budaqlar əyilsin,
İnsan başını əyməsin
xəcalətdən, ya gücsüzlükdən.
Axsın bulaqlar göz yaşı kimi,
torpağın üzərində.
Göz yaşı bulaq kimi axmasın
dünyanın heç bir yerində.
Hər şey insana baxsın,
İnsan ələ baxmasın,
Gecələr ulduzlar oyaq olsun.
İnsanlar yatıb dincəlsin;
qüvvət toplasın sabahın xeyirli işlərinə.
Açsın gözlərini gələcəyin ümidli səhərinə.
Mən istəyirəm:
sevinc, səadət bol olsun.
Ürəkdən-ürəyə,
ölkədən-ölkəyə
açıq yol olsun.
İnsan şəkli
Mənə bir sərgi salonu verin!
Nə geniş olsun dünya qədər,
nə elə hündür olsun ki,
ətəyində qala uzun kölgələr.
Mənə bir sərgi salonu verin!
Orda bir insan şəkli asacağam -
adi bir insan.
Nə elə kiçik ki, məhəl qoyan olmaya,
nə elə böyük ki, baxanda qorxasan.
Orda bir insan şəkli asacam,
görünsün dünyanın hər yerindən;
zamanın keçmişindən,
dövranın indisindən,
əsrin gələcəyindən
Bir insan şəkli asacam;
bir yanında Nəsimi -
dabanından soyulandan sonra,
Bir yanında
məşəl təki yanmış Azəri qızı -
tunc heykəli qoyulandan sonra.
Bir yanda Cordano Brunonun külü.
Bir yanında Məmmədhəsən kişi -
ömrü, günü yollara tökülü.
Yuxarıda kosmopolit göy
Aşağıda sərhədlə kilidlənmiş ölkələr
Bir yanda Osvensim -
minlərlə insan, beli bükülü.
Bir yanda yolları insanla döşənmiş -
Kalıma.
Bir yanda Xirosima - ölü.
Bir tərəfdə
Fərhad, Şirin,
Kərəm, Əsli,
Bir tərəfdə
İsrafil, Qafur
Qastello, Lorka -
prometeylər nəsli.
Bir insan şəkli asacam;
qapalı dodaqlarında söz yanığı.
Ətrafında bayram təntənələri.
Baxışında sınaq günləri,
dözüm sənələri.
Şəklin müəllifi - Zaman.
Adı - insanlığın ömür yolu.
1964
Tənhalıq
Göyün tənhalığı
nə yaman olurmuş.
Adamı dəli eləyər.
Göyün tənhalığı
hər sınaqdan yamandır,
hər qorxudan qorxuludur,
Min bir sualla doludur
göyün tənhalığı.
Nə bir insan səsi,
Nə bir ağac gölgəsi.
Ancaq nəhayətsizlik,
səssizlik...
İki nöqtə arasında
İnsan ömrü nədir?
İlk qışqırıqdan
son sükuta qədər bir yol.
Bu "ilk" və "sonun" arası doludur:
Ana şəfqəti,
vüsal,
intizar,
düşmən nifrəti,
məhəbbət acısı,
dost əlinin hərarəti,
arzuların ağrısı,
ümid qüvvəti.
Nə qədər çox olsa yenə,
az olan sevinclə,
nə qədər az olsa yenə,
çox olan kədərlə.
Nə bilim nələrlə.
Bəlkə sığallı, ətirli əllərin
unuduluşu qabil olmayan
təkrarsızlığı,
bəlkə bir sözün,
bir cüt mehriban gözün,
ağlı-qaralı ömrümüzün
təsəllisiylə, iynələriylə.
İlk qışqırıq
gələcək günlərin
vahiməsidir bəlkə?
Son sükut -
ömrün yorğunluğuna məlhəm -
sakit, sərin bir kölgə?!
Bağışlayın məni
Başımın üstündə
Heç kəsin olan göy.
Ayağımın altında
Heç kəsin olan okean.
Torpağın həsrətiylə -
bir yaşıl yarpağın həsrətiylə.
"Əzizim!" deyən
bir cüt solğun dodağın həsrətiylə,
o ki alış, o ki yan!
Yadıma dörd sətrim düşür:
"Mən hansı xanədə tutdumsa qərar,
Hər yetən piyadə bir şah elədi.
Neyləyim ki, belə kur taleyim var,
nadanları mənə ürcah elədi".
Hər sətrim, hər sözümçün
çəkin məni dara!
Ancaq qoparın məni
bu göylərin boşluğundan,
bu tənhalığın sərxoşluğundan!
Yetirin məni
yer üzünün yaraşığı,
gözlərində həyat işığı
insanlara!..
© Müəllif hüquqları qorunur! Mətndən istifadə etdikdə istinad mütləqdir!
