Səni düşünəndə
"Ayrılmam, ölkə, səndən,
Doğmam yox, özgə səndən.
Sən günəşsən, bəs niyə
Heç getmir kölgə səndən".
Səni düşünəndə mənim yadıma
Təbrizin aylı bir gecəsi düşür.
Yanıram... yerdəki köz-köz oduma
Göydəki ulduzun neçəsi düşür.
Səni şair gözlü ulduz da anır,
Dönür bu müqəddəs ocaq başına.
Ulduz da mənimlə birlikdə yanır
Acı taleyinə, cavan yaşına...
Firudin! O gecə bədirlənmiş ay
Ağ güllər səpirdi hər pəncərəyə.
Həm yaz nəfəsiylə ətirlənmiş ay,
Həm ulduz şahiddi bu mənzərəyə.
Biz şeiriyyət dolu şəhərimizə
Şeir məclisindən təzə çıxmışdıq.
Alqışlı əllərdən üzərimizə
Məhəbbətlə yağan güllər yığmışdıq.
Biz səni alıb hörmətlə
Gəzirdik Səttarxan xiyabanında.
Sanki bir günəş də isti şəfqətlə
Yanırdı xəyalın asimanında...
Sanki nağıllardan eşitdiyimiz
Göydən yerə düşən üç alma idik.
Sanki ahıllardan eşitdiyimiz
Qədim hikmətlərdən biz qalma idik.
Yox! Hücuma keçən düşmən başına
Topunu tuşlayan üç gəmi idik.
Döyüş ümmanında yürüş marşına
Atəşlə səs verən üç mərmi idik...
Sən bizə dedin ki, şeirin bu gecə
Hünəri tək sizin hünərinizdir!
Məclisdə səslənən şeiriniz məncə
İndidən elə şah əsərinizdir.
Bilmədin şeirim də öz duyğum kimi
Bütöv mərmi deyil, qəlpədir hələ.
Torpağa atılan ilk toxum kimi
Sənət gülşənində körpədir hələ.
Şair deyildinsə doğma məskəndə
Sən şair ürəkli alimdin, qardaş!
Haqqı tapdalanmış ana Vətəndə
İlkin ədalətli hakimdin, qardaş!
Sənin jurnalistlik xidmətlərində
Ədalətli hakim vicdanı vardı!
Səttarxan şəkilli sənədlərində
Azad millətinin ünvanı vardı!
Parisdə sən elə qızışmışdın ki,
Neçə diplomatla sözə gəlmişdin.
Firənglə sən elə danışmışdın ki,
Deyəsən bir az da gözə gəlmişdin.
Paris doğmaydımı öz məskənin tək?
Yox! Məclis dünyaydı, sən Azərbaycan!
Məgrur dayanmışdın öz Vətənintək
Bir çiynin Səhənddi, biri Savalan.
Axı bir ecazkar qüvvəyə dönüb
Vətəni nə qədər ucaltsa insan,
Vətən bir möhtəşəm zirvəyə dönüb
İnsanı daha çox qaldırar, inan!
Salon hərarətli alqışlarında
Təbrizə uğurlu gün diləyirdi.
Sənin cəsarətli baxışlarında
Mənim sabahımı seyr eləyirdi...
...Xatalar salmışdı Sərhəng, xatalar,
Bir də xalq tufanı əsməz demişdi.
Sən onu kəsmədin, axı, atalar
İgid basdığını kəsməz demişdi.
Osa susduranda azad dilləri
Nə anana baxdı, nə də bacına.
Odlu qələmini soyuq əlləri
Döndərmək istədi dar ağacına.
Boynunda bataqlıq koramalı tək
Haçan sabunlu ip qıvrıldı qardaş,
Nə özün sürüşdün dağ qartalı tək,
Nə dəki, düz yolun buruldu, qardaş!
Yox! Dar ağacını cəsarətlə sən
Məslək şuarına nida elədin!
Öz nakam ömrünü sədaqətlə sən
Ana torpağına fəda elədin!
Yadıma müqəddəs sənət düşəndə
Sənin qələminə yanıram ancaq.
Hər təzə şeirdən söhbət düşəndə
O aylı gecəni anıram ancaq.
Qalsaydın görərdin indi nə qədər
Nəğmələrlə dolu kitabımız var!
Dahi olmasaq da sənətdə əgər
Ürəklər fəth edən rübabımız var!
Firdovsi bir şəxsin tapşırığıyla
"Şahnamə" yaratdı söz dünyasında.
Bir axşam könlünün hıçqırığıyla
Günəşi oyatdı öz dünyasında...
Dostların bir xalqın istəklərilə
Sənə hekyəl qoydu öz əsərində.
Alovlu qələmin şimşəklərilə
Dünyanı titrətdi öz məhvərində.
Səni düşünəndə mənim yadıma
Təbrizin aylı bir gecəsi düşür.
Yanıram... Yerdəki köz-köz oduma
Göydəki ulduzun neçəsi düşür.
1979
İki qardaş vardı...
İran İslam Cümhuriyyətinin hakim dairələri şahın hökmüylə Təbrizdə dar ağacından asılan milli hökumətin baş prokuroru Firudin İbrahiminin qardaşı Ənuşirəvan İbrahimini Tehran zindanında edam etmişlər.
Bir döyüş qartalı keçdi sınaqdan,
Qoşa qanadıydı cəsur qardaşlar.
Axır nəfəsdə də ana torpaqdan
Ayrıla bilmədi məğrur qardaşlar.
Mübariz Vətənin uğrunda ölmək
Dünyada ən ülvi fədakarlıqdır.
Mehriban Vətənin bağrında ölmək,
Bəlkə də ən böyük bəxtiyarlıqdır!
İnsan mərdlikdə də, igidlikdə də
Öz yolunu yuyur alın təriylə.
Mətinlik bir yana, şəhidlikdə də
Qardaşlar yarışdı biri-biriylə.
Bir ana canından yoğrulsalar da,
Minlərlə ürəkdə yerləşdi onlar.
Ayrı-ayrı gündə doğulsalar da,
Bir tale yolunda birləşdi onlar.
Arabir cəzaya dönsə də qismət,
Özüylə şöhrət də gətirir, şan da.
Sən demə yalanmış arxalı cürət,
Qanda yaşayırmış igidlik, qanda!
Bəli! Qəhrəmanlıq süst duyğu deyil,
Dinclik də yaradır, nigaranlıq da.
Bir nemət, bir yardım, bir qayğı deyil,
Bütöv ömür istər qəhrəmanlıq da.
İki unudulmaz qardaşdan bizə
Yadigar nə qaldı? İki təbəssüm!
Qardaşlar zamanla durub üz-üzə,
Gileyi təbəssüm, ərki təbəssüm...
Yox, qardaşlar dinir məhrəm rübabtək,
Özləri yaradır birlik şeirini.
Rəşadətlə dolu iki kitab tək
Sanki tamamlayır biri-birini
İki qardaş vardı... Yaxşı ki mən də
Döyüşdə yoldaşım ikisilə də.
Azadlıq yolları itəndə çəndə,
Mənəvi qardaşım ikisilə də.
Deyirəm dost dostla, sirdaş sirdaşla
Öyünə bilməsə, ülfəti heçdir.
Bu boyda dünyada yoldaş yoldaşla
Uğur qazanmasa, zəhməti heçdir.
Biz yazıq deyilik! Odlar içində
Uğur da qazandıq, zəfər də çaldıq.
Əfsuslar olsun ki, yadlar içində
Döyüşə-döyüşə yalqız da qaldıq.
Taclı şah hardadır? Yad torpağında!
Çalmalı lider də devriləcəkdir.
Qardaşlar Vətənin gül qucağında
Qranit heykələ çevriləcəkdir.
Günəş təksə, nə qəm, igid qardaşlar
Qoşa günəşdir Azərbaycanın!
Günəş soyusa da, şəhid qardaşlar
Yanan atəşidir Azərbaycanın!
O qoşa günəşin hərarətilə
Neçə-neçə səhər isinəcəkdir.
O qoşa atəşin hərarətilə
Neçə-neçə əsər isinəcəkdir.
Kim ki, vurmamışsa başa yolu da,
Xətri qalacaqdır elə xətirtək.
Ölməz qardaşların qoşa yolu da
Himnə düşəcəkdir iki sətirtək!
1989
Əli Tudənin xatirələrindən kiçik bir hissə
Babalarımız hər şeyin təzəsi, dostun köhnəsi demişlər. Lakin qədim poeziyamız unudulmaz əcdadlarımızın köhnə dostu olsa da, müqəddəs ulularımız hər yaranan şeirdən təzə fikir, duyğu, məna ummuşlar. Bizim yeni ruhlu demokratik poeziyamız müasirlərimizin qapısını köhnə dost məhəbbətilə açır, təzə sovqatlar gətirirdi. Bu təzə sovqatlar təzələnmiş insanların təzə düşüncələri, arzuları, əməlləri ilə naxışlanmış təzə misralar idi! Bu misralar dillərdə nə qədər ucalsa da kökləri vərəqləri əprimiş kitablarda deyil, qönçələr yarpaqlanmağa başlayan həyatın özündə idi! Gözəlliyi isə zəhmətkeş insanlar arasında hərarətlə sevilməsində idi!
Milli hökumətin Baş prokuroru Firudin İbrahimi istedadlı jurnalist idi. İctimai-siyasi, ədəbi məqalələrlə mətbuatda tez-tez çıxış edirdi. O, Tehran universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdi. Fransız dilində təmiz danışırdı. Parisdə keçirilən sülh konfransından təzəcə qayıtmışdı. Orda fransız dilində çıxış edib dinləyicilərini heyran qoymuşdu. Firudin İbrahimi "Şairlər və yazıçılar cəmiyyəti"nin iclaslarında fəal iştirak edirdi. Bir dəfə mübahisələr ucbatından iclas gecə yarısı qurtardı. Mən Balaş Azəroğlu ilə iclasdan çıxıb evə gedirdim. Biz bir həyətdə olurduq. Yorulsaq da evdə dincəlməyə tələsmirdik. Geniş xiyabanda Təbrizin ətir dolu təmiz havasını uda-uda aram-aram addımlayırdıq. Axı tüstü-dumanla dolu böyük iclas otağından çıxmışdıq. Birdən kimsə arxadan bizi çağırdı. Dönüb baxdıq. Firudin İbrahimi idi. O da iclasdan çıxmışdı. Dayandıq. Gəlib bizə çatdı. Sonra aramıza girib sol əlilə mənim, sağ əlilə Balaşın qoluna girdi. Xiyaban boyu yanaşı addımlamağa başladıq. Firudin İbrahimi iftixarla bizə: - Sizin bu gün çıxan "Azərbaycan" ruznaməsindəki şeirlərinizi məmnuniyyətlə oxudum. Çox xoşuma gəldi. Mən sizin həm pərəstişkarınızam, həm də təbliğatçınız. Təbrizdə də, Tehranda da, Parisdə də şeirdən söz düşəndə sizdən ağızdolusu danışmışam. Sizin gələcəyiniz parlaqdır - dedi. Sonra başını yuxarıya qaldırıb göydə par-par parlayan on dörd gecəlik bədrlənmiş Aya baxdı. İnamla bizə: - O par-par parlayan Aydan da parlaqdır - dedi. O qürurla dolu dəqiqələrdə nə mənim, nə də Balaş Azəroğlunun xəyalına gəlməzdi ki, İran qoşunu Təbriz üstə yeriyəndə nəyinsə ucbatından mən şəhəri tərk etməli olacağam. Balaş Azəroğlu gizlənəcək. Firudin İbrahimi ələ keçəcək. Azərbaycan xalqının qatilinə çevrilən Məhəmmədrza şah Firudin İbrahimini Təbrizdə dar ağacından asdıracaq. Mən də içimdən yana-yana şəhid dostuma yanğıyla dolu misralar həsr edəcəyəm...
Əsərləri XX cilddə.
II cild - səh. 149-150
© Müəllif hüquqları qorunur! Mətndən istifadə etdikdə istinad mütləqdir!
