"Qobustan" dərgisinin yaz sayı Xalq artisti Ramiz Həsənoğlunun yubileyinə həsr olunub. Dərginin baş redaktoru Pərvin Nurəliyeva bu özəl say üçün sənətkardan geniş müsahibə alıb.
Dərginin "Baş redaktor təqdim edir" rubrikasında bu dəfə elə səbəbkarın özü ilə müsahibə yayımlanıb. Söhbətin video-versiyasına QR kodu oxudub baxa bilərsiniz... Müsahibəni "Ədəbiyyat qəzeti" oxucularına ixtisarla təqdim edirik...
.png)
Pərvin: - Ramiz müəllim, xoş gördük, yubiley ərəfəsində ovqatınız mənim üçün maraqlıdı. Yubileylər, əslində, bir qədər də hesabat tələb edir insandan. Mən rəqəmləri deməyəcəm, amma hər halda gördüyünüz işlərə baxanda, adama elə gəlir ki, bu bir insan ömrünə sığacaq işlər deyil. Bu, bir tamaşaçı kimi mənim gördüklərimdir. Bəs siz bir sənətkar, həm də bütün bu işlərin arxasında duran müəllif kimi necə baxırsınız bunlara və özünüzə necə hesabat verirsiniz?
R.Həsənoğlu: - Xoş gördük! Mən rəqəmlərdən qorxmuram, amma bu, çətin sualdır. Çünki o hesabat hər zaman var və hər zaman mən özüm-özümlə dialoqdayam. O bir günün, iki günün işi deyil. Yəni düşünən, yaradıcılıqla məşğul olan adam hər zaman hesabatlarla üz-üzə gəlir. Ona görə də, mənim üçün fərqi yoxdur, yaradıcılığımın birinci ilindəyəm, yoxsa ki, neçənci ilindəyəm. Mənim gördüyüm iş zəmanəyə uyğundur və bu mənim üçün çox vacibdir.
Pərvin: - Bəs cavablarınız necə olur, Ramiz müəllim? Müsbətdir cavablarınız? Özünüzü danlayırsız, yoxsa alqışlayırsız?
R.Həsənoğlu: - Heyrət yoxdur, amma hərdən hörmət var gördüyüm işlərə, çünki tamaşaçı reaksiyasını görürsən, o sənə bir rahatlıq gətirir, amma imkanlarını gözünün qabağına gətirib, gördüyün işə baxanda hərdən heyifsilənirsən ki, bəzən imkanlar sənin istədiyin səviyyədə olmayıb.
Pərvin: - Söhbət hansısa sənət meyarları daxilində hansısa bir sənətşünas münasibətindən, tənqidindən getmir, söhbət məhz ondan gedir ki, gördüyünüz işlər millətin dilində əzbərdi. "Ac həriflər" kimi sənət əsərinin, yaxud "Evləri köndələn yar" kimi televiziya tamaşasının hər fraqmenti insanların dilində bir zərb-məsələ çevrilib. Bax, bu qədər xalqa yaxın olmağı necə bacarmısınız?
R.Həsənoğlu: - Xalqa yaxın olmaq üçün gərək öz xalqının tarixiylə, mənəviyyatıyla, ədəbiyyatıyla məşğul olasan. Mənim bəxtim belə gətirib ki, sənətkar ailəsində doğulmuşam, mənim valideynlərim sənətə xidmət eləyən adamlardı. Bizim evimizə hər zaman sənət adamları gəlib, rəflərimizdə sənətlə bağlı kitablar olub. Biz o adamlara qulaq asmışıq, kitablar oxumuşuq, filmlərə baxmışıq. Yəni məxsusi bir proqram olmayıb ki, mən mütləq bu yolla gedim, gəlib bu şəkli alım. Yox! Sadəcə bu, həyatın bir yolu idi. Əlbəttə, yollar heç də həmişə rahat olmur, təbii ki, axtarışlar da olur, bir də görürsən yanlış yolla da gedirsən. Amma xoşbəxtlikdən mənim gözəl müəllimlərim olub. Mənim valideynlərim ilk müəllimlərimdi. Və sonra, həm burda, həm də Sankt-Peterburqda oxuyanda mənim gözəl ustadlarım olub. Bunlar hamısı birlikdə siz dediyiniz effekti verib.
Pərvin: - Yəni hər biri öz rolunu oynayıb bu istiqamətdə. Ramiz müəllim, mənə elə gəlir ki, sizin bir rejissor kimi ciddi və dəyişilməz iş prinsipiniz mətnə sədaqətdir, bunu sizinlə birgə işləyəndə də zaman-zaman müşahidə etdim, gördüyünüz işlərə baxanda da. Xüsusən də, mənim üçün ustad Anarla birgə yaradıcılığınız ciddi nümunələrdir. Anarın əsərləri əzbərimdə olduğu üçün görürəm ki, siz sona qədər o sədaqəti qoruyub saxlayırsınız və mətnə toxunmamaq, müəllifin, dramaturqun ideyasını hansısa mənada başqa şəkildə yozmamaq, göstərməmək kimi xüsusiyyətiniz var. Mətn seçimləri necə olur? Hesab edirəm ki, bunlar çox mühüm seçimlərdi. Necə seçmisiz mətnləri?
R.Həsənoğlu: - Mən bu barədə düşünməmişəm. Sadəcə intuisiya məni hansısa bir mövzuya, hansısa bir müəllifə gətirib çıxardıb və mən ordan çıxış eləmişəm. Mənim hansısa bir müəllifin mətninin qarşısında xüsusi bir tələbim yoxdur. Əgər o müəllifin dünyagörüşü mənim dünyagörüşümlə üst-üstə düşürsə, deməli, yaradıcılıq təmasına imkan var. Kriteriyam budur. Yol budur, başqa bir yol yoxdur. Və bu mənada hansısa bir müəllifə daha çox üstünlük vermişəm. Siz Anarı misal çəkdiniz. Ötən əsrin yetmişinci illərindən bəri iş elə gətirib ki, çalışdığım televiziyada məni daha çox Anarın yaradıcılığı cəlb eləyib. Başqa yazıçılar: İsi Məlikzadə, Mövlud Süleymanlı da var idi. Onlardan biri, bəlkə də birincisi Anar idi. Bizim həm zövqlərimiz üst-üstə düşürdü, həm də dünyagörüşümüz. Anar məndən bir neçə bayram böyük olduğuna görə, onun fəhmi məni alıb aparırdı.
Pərvin: - Burda bir maraqlı nüans da ondan ibarətdir ki, komediya janrı sizdə mükəmməl alınır. Yəni bu günə qədər sizin tamaşaçınız sizin gördüyünüz o işlərə gülə bilir.
R.Həsənoğlu: - Dramatik əsərlər də mükəmməl alınmır? (Gülür)
Pərvin: - Bəli. Məhz bunu demək istəyirəm ki, bununla bərabər çox ciddi, dərin faciələrə, dramatik növə, bu janrlarda bir çox əsərlərə də müraciət eləmisiz. Məsələn, "Günahsız Abdulla", Mirzə Cəlilin "Kamança"sı, Hüseyn Cavidin "Topal Teymur"u kimi əsərlərə. Demək olar ki, bunlar dərin, dramatik nümunələrdir və siz onları çox böyük uğurla təqdim etmisiniz. Hansı daha asandır, Ramiz müəllim? Güldürmək, yoxsa ağlatmaq?
R.Həsənoğlu: - Hər ikisi.
Pərvin: - Asandır?
R.Həsənoğlu: - Çətindir. Hətta güldürmək daha çətindir. Çünki hamı səndən nə isə gözləyir. Bilirsiz necədir, əgər sən öz yaradıcılıq bioqrafiyanda hansısa bir məqamda tamaşaçıya, onun ürəyinə yol tapa bilmisənsə, ondan sonra o tamaşaçı başlayır səni izləməyə. Və izlədikcə səndən daha çox tələb edir. Bu mənada tamaşaçı komediyanı daha çox sevir. Komediya qoymaq daha çətindi. Çünki adam bayağı, şit şeylərə getmək istəmir, təbiətim buna imkan vermir. Amma yeniliyi də əldə eləmək üçün gərək can qoyasan. Mən deyim ki, dramatik əsərin öz çətinliyi var, amma komediya daha mürəkkəbdir, o atmosferi almaq daha çətindir.
Pərvin: - Ramiz müəllim, mən belə hesab edirəm ki, bu, bir az master-klass ola bilərdi bizim gənc rejissorlar üçün. Komediyanı təqdim etməklə faciəni, dram əsərini təqdim etmək arasında priyom fərqləri varmı? Bəzən mən görürəm ki, hətta həm komediya janrında, həm də faciədə siz eyni aktyorlarla işləmisiniz. Və tam əminliklə deyək ki, fərqli estetika ortaya qoymusunuz. Bunu öncədən düşünürsüz, yoxsa proses özü diqkə edir hər şeyi?
R.Həsənoğlu: - Mən onları heç düşünmürəm, onları yaşayıram. Sənətlə məşğul olmaq yaşamaqdır. Mənə elə gəlir ki, yiyələndiyim peşə mənə kömək edir. Mən cavanlara da həmişə demək istəyirəm ki, nəticə əldə eləməyə tələsməsinlər. Xüsusilə, sənətə təzə addım atan uşaqlar.
Pərvin: - Bütün əsərlərinizdə çox zəngin, dərin bir Azərbaycan koloriti var. Hətta əyalətlərimizə qədər. Məsələn, mən indi danışa-danışa, elə ustadım Anarın Mirzə Cəlilin əsərləri, hekayələri əsasında ssenariləşdirdiyi və sizin ekranlaşdırdığınız "Nigarançılıq" gözümün önünə gəldi. Azərbaycanın ən ucqar əyalətlərinə, onların ləhcələrinə qədər önə çəkə bilmisiz, göstərə bilmisiz bunları. Rus təhsili buna mane ola bilmədi, yəni rus təhsili sizi uzaqlaşdıra bilmədi Azərbaycan koloritindən.
R.Həsənoğlu: - İnsanın doğulduğu mühit, doğulduğu ailə, doğulduğu ev nədən başlayırsa, onun dalınca getməlidir. Sən savadını ingilis dilində alırsan, yoxsa rus dilində, bunun dəxli yoxdur.
Pərvin: - Sizinlə təhsil alanların belə uğurları oldumu? Siz sonradan izləyə bildinizmi onların yaradıcılığını?
R.Həsənoğlu: - Azərbaycandan mənimlə ora gedən, təhsil alan Nicat Feyzullayev idi. O, Vəcihə Səmədova və Lətif Feyzullayevin oğluydu və rejissor idi, kinostudiyada çalışırdı. Bir də mənim çox sevimli dostum Elxan Qasımov idi, ruhu şad olsun. Bunlar da Azərbaycandan getmişdilər, ümumiyyətlə Azərbaycandan çox adam getmişdi. Müsabiqədən üç nəfər keçdi. Bizim ustadımız David İsakoviç Karasik idi. Karasikə mən təkcə ona görə minnətdar deyiləm ki, o mənə sənətin müəyyən yollarını göstərə bildi, o həm də eyni zamanda mənim "içimi qura bildi". Eləcə də hər birimizin "içini qura bildi," köklədi sənətə. Və o yollardan biri gündəlik yazmaq işidir. Biz guya qiyabi oxuyurduq, ildə üç ay Leninqradda olurduq, amma bu guya idi. Əslində biz bu üç ayı olmazın əziyyət çəkirdik. Çünki o bizdən əl çəkmirdi, bizi rahat buraxmırdı.
Pərvin: - Tapşırıqlar verirdi?
R.Həsənoğlu: - Tapşırıqlar verirdi, hətta Bakıda ola-ola, gecə-gündüz çalışırdıq. O deyirdi ki, mən gərək bilim siz məndən ayrılandan sonra nəylə məşğulsunuz, nə edirsiniz, nə yazırsınız, nə oxuyursunuz, nə düşünürsünüz... Bizə demişdi ki, gündəliklər yazın və icazə versəniz, mən o gündəliklərlə tanış olaram. O gündəliklər elə bil ki, bir görüntü idi həm də.
Pərvin: - Özünüzü müəlliminizə göstərməyə çalışırdınız.
R.Həsənoğlu: - Bəli, yəni olduğumuzdan daha ağıllı, daha dərin, daha mənalı olmaq. Və bu mənada həmin illərin gündəlikləri məndə təbəssüm yaradır, bilirəm axı, harda mən publikaya oynamışam. Zaman gəldi keçdi, artıq Karasik yoxuydu, amma sən artıq məcbur idin yazmağa, öyrəşmişdin, o gündəliklərlə tək qalıb təmasda olmağa. Deməli, əgər sən səmimi və ciddi idinsə, bütün düşündüklərin orada idi. Son vaxtlar mənim boş vaxtım daha çox olur və bir ehtiyac duydum ki, o gündəliklərə bir də baş vurum və baş vurduqca gördüm ki, bu nə ağıllı oğlandı (gülür).
Pərvin: - Özünüzə kənardan baxmaq imkanınız oldu...
R.Həsənoğlu: - Özümə kənardan baxdım və dedim, bu nə yaxşı düşünür, ona görə də bu maraqlıdır. Tutaq ki, nə vaxtsa, hansısa bir yazıçının əsərini oxumusan, orda bir ideya sənin beyninə girib və o dövrdə sənə hakim olub. Vaxt keçib unutmusan. Siz yazıçısınız, yəqin sizdə də bu baş verir. Baxıb görürsən ki, gündəliklər səni geri qaytarır. Gündəlik zamanı geri qaytarmaqdır. Məndən soruşurlar ki, onları niyə çap eləmirsən? Əvvəla, deyim ki, hər gündəliyi çap eləmək olmaz. Elə gündəlik var ki, o ancaq sənə, sənin dünyana məxsusdur, hökm deyil ki, kimsə onu oxusun... Sən son nəticədə rejissorsan və sənin quruluş verdiyin əsərlər sənin gündəliklərinin əksidir.
Pərvin: - Bəli, tamamilə doğrudur.
R.Həsənoğlu: - Bu mənada o gündəliklər öz funksiyasını yerinə yetirib.
Pərvin: - Mən bunu da soruşmaq istəyirəm ki, ekran işlərinizin içərisində bədii filmlərin ayrıca özəl yeri var. İstər yazıçı Anarın ssenariləri əsasında "Sübhün səfiri" filmi olsun, yaxud da "Cavid ömrü" olsun. "Cavid ömrü" böyük mütəfəkkirin - Hüseyn Cavidin həyatını, yaradıcılığını əks edir. Nəyi soruşmaq istəyirəm, Ramiz müəllim? Bu, Anar müəllimin üslubu, yolu idi, sizinlə işləməzdən əvvəl, "Sübhün səfiri" və "Cavid ömrü" filmlərindən də əvvəl, deyək ki, "Üzeyir ömrü" filmində də, "Qəm pəncərəsi" filmində də bu üslubu götürmüşdü ki, sənətkarın yaradıcılığı ilə bioqrafiyasını iç-içə göstərir. Yəni Mirzə Cəlil öz qəhrəmanları ilə, az qala, bir məhəllədə yaşayır, uşaqlığından o xatirələri yadına salır, Məhəmmədhəsən əminin oğlu ilə balaca Cəlil dostluq edir və s. Yaxud, daha sonra sizinlə birgə gördüyü işlərdə Mirzə Fətəli uşaqlıqdan o dərvişi, o prosesi, Vazehi və s. görür, gənclik illərindən dünyanı görür. Anar müəllimin öz-özlüyündə artıq yanaşması bu idi ki, sənətkarı gördüyü işlərlə iç-içə göstərirdi. Yəni yaradıcılıq ilə real həyat bir-birindən ayrı deyil onun yanaşmasında. Mən sizdən soruşmaq istəyirəm, deyək ki, eyni prinsiplə sizin haqqınızda bir film çəkilsə, hansı işləriniz və hansı qəhrəmanlarınızla təmasda göstərmək olar sizi? Və məsələn, mən düşünürəm ki, "Ac həriflər"in, yaxud "Evləri köndələn yar"ın içərisində siz hardasınız? Hər halda, rejissor olaraq sizin bioqrafiyanız haqqında yarı sənədli, yarı bədii bir film çəkilsə, bunların içərisində siz necə görünərsiz? Yaxud "Evləri köndələn yar" kimi, "Yaşıl eynəkli adam" kimi ekran əsərlərində...
R.Həsənoğlu: - Rejissor kimi.
Pərvin: - Və siz fikirləşirsiz ki, bioqrafik filminizdə də, siz o qəhrəmanların içərisində də rejissor kimi görünə bilərsiz. Yəni siz o havayı yeyib gedənlərdən ola bilməzsiniz, elədimi, Ramiz müəllim?
R.Həsənoğlu: - Ola da bilər. Nətər ki, bizim dünyamızı tutub özündə saxlayan Fellini, məsələn, Rimini haqqında film çəkəndə, deməli, özü də gəlir böyük aktrisa Anna Maniyanini qapıda tutur və sual verir ona. Anna Maniyani də deyir ki, "idi domoy, Federiko, idi domoy". Şübhəsiz ki, o düşünülmüş dialoq idi, bu yazılmışdı, bu Fellininin təklifi idi. Amma nə dərəcədə real və təbii idi ki, adam inanırdı ki, bu belə də olmalıdır?! Əgər fantastik situasiya yaransa ki, mənim haqqımda kimsə bədii film çəkir, yaxud mənim özüm çəkirəm və tamaşaçı inansa ki, bu, doğrudan da, həmin Ramiz Həsənoğludur. Burda gözlənilmədən həmin aktyora yaxınlaşır nəsə deyir və o çox təbii səslənir, mən ancaq sevinərəm.
Pərvin: - Ramiz müəllim, çəkiliş məqamlarınız və məşq prosesiniz haqqında internet resurslarında kifayət qədər videolar var. Bunların içərisində siz dediyiniz kimi, təbii bir ovqatdasınız. Bəzilərində əsəbiləşirsiz, məsələn, "Ac həriflər"in çəkilişində və ya bəzilərində nəsə alınmır, çox gərginsiz və s. Amma bunların hamısında bir bayram ab-havası var. Məsələn, indi sizinlə danışdıqca mənim gözümün önünə gəlir "Sübhün səfiri"nin çəkilişlərinizdə Mirzə Fətəli İstanbulda türk həmkarları ilə görüşmək üçün faytonla keçəcək, atları necə gətirirlər. Mən o səhnəyə tamaşa edəndə gördüm ki, siz o atların gəlişinə necə böyük ruh yüksəkliyi ilə, sevinclə yanaşırsınız. Onu soruşmaq istəyirəm ki, sizin üçün doğrudanmı, bütün bu yaradıcılıq prosesi bayramdır?
R.Həsənoğlu: - Bayramdı, deyəndə ki, balıq suda özünü necə hiss eləyirsə, mən də çəkiliş meydançasında özümü o cür hiss edirəm. Amma o situasiyanı əldə etmək üçün, o psixoloji atmosferi yaratmaq üçün zəhmət çəkməlisən, komanda yaratmalısan. Və sirr deyil ki, bir sənət əsərinin, kinomatoqrafik əsərin meydana çıxması üçün doxsan beş peşə lazımdı; süpürgəçidən ən yuxarıda dayanan baş prodüsserəcən... Və bütün bunların hamısını meydançaya gətirən və meydançada istiqamət verən rejissordu.
Pərvin: - Bu gün necədir sizcə, aktyor potensialı? Məsələn, mənə elə gəlir ki, ötən əsrin səksəninci illərində aktyor seçimi məsələsində imkanlar bol idi. Siz yəqin ki, mətni götürəndə artıq bilirdiniz ki, bu rol bu aktyorundu. Hətta eksperimentlər eləyib bir neçə rolu bir aktyora verirdiz və Yaşar Nuri kimi bir aktyor bunun öhdəsindən gəlirdi. Müasir dövrdə necədir, gənclər davam elətdirə bilirlər, yoxsa bir az...
R.Həsənoğlu: - İstər-istəməz burda istedad məfhumu var. Aktyor sənətində də, rəssam, aktyor, bəstəkarda da elədir ki, istedad olmasa, sən özünü heç cür ifadə eləyə bilməzsən. Ancaq kiməsə oxşada bilərsən. Azərbaycanda xoşbəxtlikdən aktyor problemi heç vaxt olmayıb. Rejissor sənəti fərqlidir. Burada sənin təkcə istedadlı olmağın azdır. Sənin o dərəcədə için dolu olmalıdır ki, o doxsan beş nəfəri hərəkətə gətirə biləsən. Bax, bu, vacib məsələdir. Bu mənada mən ömrüm boyu üç peşəyə yaxşı mənada qibtə eləmişəm: musiqiçilərə, rəssamlara, bir də yazıçılara...
Pərvin: - Ramiz müəllim, bir az uşaqsayağı sual vermək istəyirəm sizə, bəzən balaca uşaqlardan soruşurlar ki, ananı çox istəyirsən, yoxsa atanı? Mən bu sualı bir az başqa yöndə vermək istəyirəm ki, söhbətimizin əvvəlində siz, Allah rəhmət eləsin, valideynləriniz Həsənağa Mirzəyev və Ətayə xanım Əliyevanı xatırlatdınız. Sizin valideynləriniz Ətayə xanım böyük aktrisamız idi və atanız Həsənağa Mirzəyev də bir teatr xadimi, teatrla bağlı olan bir sənətkar olub. Onların hansı daha çox sizin dünyanıza, xarakterinizə təsir edib?
R.Həsənoğlu: - Hərəsinin öz yeri var.
Pərvin: - Bir də Azərbaycan kino sənətində Ətayə xanımın bir ana obrazı var, o, ana simvoludu. Və mən xatırlayıram, söhbətlərimizdə, siz demişdiz ki, mən ekranda ona baxanda görürdüm ki, ana obrazı ekranda necədisə, həyatda da elə idi.
R.Həsənoğlu: - Düzdür, məsələn, elə "Uşaqlığın son gecəsi" filmində... Anam çox gözəl evdar xanım idi həm də. O vaxt elə bir imkan yox idi ki, köməkçi tutsunlar, evdə gəlib iş görsün. Onlar sovet dövrünün adamları idi. Hər işi çatdırmalı idilər. Bizim gözümüzün kökü saralırdı anamızı görmək üçün. Anam hər zaman məşğul idi: radio, televiziya, kinostudiya, teatr. Yəni addım səslərini eşidəndə, artıq ürəyimiz yerindən oynayırdı ki, anamız gəlir. Və mənim yadımdadı ki, anamız çox gözəl xörək bişirərdi. Hətta onun belə bir ifadəsi var idi ki, gərək xörək bişirəndə onun başına firlanasan, necə gəldi bişirməyəsən. Və mənim yadımdadı ki, mətbəxdə xörək bişirə-bişirə təzə rola baxırdı və yaxud axşam tamaşası var idisə, rolu yada salmaq üçün mənə deyirdi ki, Ramiz, gəl mənə replikaları de, mən onların cavablarını sənə verim. Yəni bu cür adamların ailəsində böyüyən adamın başqa cür sənət yolu ilə getmək haqqı yoxdu.
Pərvin: - Hər rejissorun, hər sənətkarın özünün bir məktəbi olur. Siz öz məktəbinizin davamçılarını necə görmək istəyərdiniz?
R.Həsənoğlu: - Kim nə iş görür, yaxud bu işin nəticəsi necə olacaq, bunu zaman göstərəcək. Tezdi hələ bu barədə danışmaq.
Pərvin: - Ramiz müəllim, sizin böyük əsərlərinizdən biri də "Sabah" yaradıcılıq studiyasıdı, o haqda danışaq. O çətin doxsanıncı illərdə, nə zaman ki, teatrın işığı söndürülürdü, qapıları bağlanırdı, çox az-az tamaşalar oynanılırdı, tamaşaçını teatra aparan cığırları bir az da ot basmışdı, deyə bilərik. Belə bir dövrdə "Sabah"ı yaratmaq və yeni gələn nəsillərə, rejissorlara meydan açmaq arzusu yarandı. Nə dərəcədə nail ola bildiniz o fikirlərinizə?
R.Həsənoğlu: - "Eqoistik" prinsiplərdən çıxış eləyərək mən bunu elədim. Çünki sənət adamına meydan lazımdır. O zaman "Sabah" studiyasını yaratmaq ideyası gələndə mən onda rejissor kimi çox produktiv çalışırdım. Və hətta mənim dostlarım mənə deyirdilər ki, sənin nəyinə lazımdır, vaxtını itirirsən - prodüser kimi başlayırsan onun-bunun nazı ilə oynamağa ki, nə var-nə var, bunlar gəlsin iş görsün. Deyirdim, bəli, bunlar iş görməlidi ki, rəqabət yaransın. Meydan yaranmalıdır, rəqabət olmalıdır. Buna görə mən heç vaxt demirəm ki, mən "Sabah" yaradıcılıq studiyasını yaratmışam. Mən onu özüm üçün yaratmamışam, həm də özüm üçün yaratmışam, rəqabət yaratmışam ki, o meydanda işləmək üçün maraqlı olsun. Prinsip ancaq bu idi. Çünki yaratmaq Allahın işidi. Amma yazan, pozan adam da yaradıcı hesab olunur. Ondan böyük zövq yoxdu axı həyatda?!
Pərvin: - Bəli. Tamamilə doğrudur. Heç nə onunla müqayisə oluna bilməz.
R.Həsənoğlu: - Ondan böyük zövq ola bilməz. Meydan yaradırdım ki, həm özüm üçün, həm də başqaları üçün rəqabət olsun. Çünki əsl iş yaxşı rəqabət olanda yaranır.
Pərvin: - Yarana bildimi sağlam rəqabət, Ramiz müəllim?
R.Həsənoğlu: - Onu siz deməlisiniz. Yəni tamaşaçılar, ədəbiyyatçılar, tənqidçilər, dramaturqlar deməlidir. Hər halda, biz oturub sizinlə görülən işlər haqqında danışanda o işlərin arasında "Sabah" dövründə yaranan, "Ac həriflər" və başqa əsərlərdə varsa, deməli, dəyərdi onu yaratmağa.
Pərvin: - Nədənsə mənə elə gəlir, gördüyünüz işlərin içərisində "Nigarançılıq"a və "Fatehlərin divanı"na xüsusi münasibətiniz var. Sanki bu sizin bütün ideyalarınızın axıra qədər baş tutduğu işlərdəndir.
R.Həsənoğlu: - Yəqin ki, bilirsiz nəylə bağlıdır, deməli sənət yol getməkdi də. Bu yol ilə gedən insan axı təcrübə toplayır, mürəkkəbləşir, daha düşüncəli olur. Ola bilsin ki, mənim sənətdə getdiyim yolun, təcrübənin elə bir vaxtı idi ki, gəldi düşdü o işlərin üstünə. Ona görə ki, orda nöqsanlar daha az görünür, nəinki o birisilərdə.
Pərvin: - Məncə, istənilən halda tamaşaçını xoşbəxt etmək, tamaşaçının estetik zövqünə təsir etmək, ilkin hədəf bu olmalıdı.
Ramiz müəllim, mən sizi yubileyiniz münasibətilə təbrik edirəm. Bizim uşaqlıqdan bəri zövqümüzün, yumorumuzun formalaşmasında, Azərbaycan ədəbiyyatının dərinliklərini öyrənməyimizdə böyük rol oynamısınız. Bir daha təbriklər və təşəkkürlər.
R.Həsənoğlu: - Çox sağ olun, çox təşəkkür eləyirəm. Mən də, öz növbəmdə, bu qədər diqqət ayırdığınız üçün, həm "Qobustan" dərgisinə görə, həm birgə gördüyümüz işlərə görə təşəkkür eləyirəm.
%20(1).jpg.jpeg)
"Qobustan" - yaz sayı, 2026
© Müəllif hüquqları qorunur! Mətndən istifadə etdikdə istinad mütləqdir!
